دکتر مرتضی معلم
 

دکتر مرتضی معلم

مرتضی معلم در سال 1270خورشیدی (1891میلادی) در یک خانواده متدین یهودی در محله عود لاجان تهران دیده به جهان گشود . او تحصیلات ابتدایی و متوسط را در مدرسه اتحاد ( آلیانس ) گذرانید و به واسطه احاده به زبان فرانسه طی تحصیل به مدت دو سال به عنوان کارمند دفتری (کاردار) سفارت فرانسه در تهران استخدام گردید. همزمان مدت چهار سال در مدرسه آلیانس به تدریس زبان فرانسه اشتغال ورزید. نیزهمچنین مدتی را هم در مدارس سن لوئی و مدرسه آمریکایی ها تدریس نمود. از سال 1307 خورشیدی مسئولیت تدریس زبان فرانسه در مدارس دخترانه هم به وی محول گردید.
مرتضی معلم پس از خاتمه تحصیلات متوسطه به جهت علاقه به علوم پزشکی در مدرسه طب (دارالفنون) مشغول به تحصیل شد و بخاطر داشتن استعداد در علم طب و تسلط در تشخیص و درمان امراض در بیست و هشت سالگی مفتخر به دریافت گواهی و فرمان همایونی مخصوص، تحت عنوان « علیم همایونی » از پادشاه وقت "احمد شاه قاجار" گردید. اعطای چنین فرمانی برای اولین بار به فردی از اقلیت کلیمی ، باعث مباحات جامعه به شمار می رفت دکتر مرتضی معلم پس از اخذ دکترا در رشته پزشکی مطب خود را در تکیه رضا قلی خان واقع در خیابان سیروس گشود و مدتی را به مداوا و معالجه بیماران پرداخت و پس از چند سال رسما در استخدام وزارت بهداری قرار گرفت و تا پایان 1311خورشیدی در سمت ریاست بهداری مرز شرقی کشور( آستان قدس ) و ریاست مرز غربی کشور مناطق قصر شیرین و کرمانشاه انجام وظیفه نمود او با وجود آنکه در استخدام وزارت بهداری قرار داشت پس از انتقال به تهران مطب جدید خودش را در میدان سرچشمه خیابان سیروس افتتاح نمود .
دکتر مرتضی معلم بیش از چهل سال در مطب شخصی خود در اکثر روزها تا دیر وقت پذیرای و جوابگوی شمار در خور توجهی از بیماران بود. او یکی از اعضای فعال و با ارزش کانون خیر خواه و چندین سال ریاست بیمارستان دکتر سپیر را عهده دار بود . همچیین سالها در بیمارستان معلولین بوعلی و سایر درمانگاه های کشور خدمت نمود . دکتر معلم در راستای خدمات پزشکی حول محور پژوهشهای علمی خود برای پیشگیری از ابتلا به بیماری "سالک"روش نوینی را ابداع نمود و آن تلقیح ترشحات «زخم سالکی» به فرد سالم به ویژ در مناطق محروم کشور که بیماری سالک شایع و یا در حال توسعه یافتن بود.
مرتضی معلم فعالیت های اجتماعی و فرهنگی خود را در دهه 1300خورشیدی ابتدا با عضویت در « بت سفر» یا «حبرا» آغاز نمود و پس از شکل گیری انجمن کلیمیان تهران بعنوان یک عضو خدمتگذار، در سمت مشاور انجمن کلیمیان همکاری تنگاتنگی از خود نشان داد، نیز طی خدمت به ویژه در راستای مسائل بهداشتی و مبارزه با فقز و بیماری درجامعه همواره در راس فعالان قرار داشت . از این رو پس از مدتی به عضویت شورای داوری و حل اختلاف انجمن پذیرفته شد و در همین راستای مسئولیت ریاست بیمارستان دکتر سپیر (بیمارستان کوروش کبیر) نیز همچنین« کانون خیر خواه » به وی محول گردید.
دکتر مرتضی معلم در سال 1304خورشیدی با همسرش "حکیمه معلم" دیپلمه دانشکده مامائی و از بانوان فعال در جامعه ، پیوند زناشوئی بست حاصل این ازدواج دو فرزند پسر میباشد؛ که هر دو آنها "دکتر شاکر معلم"و "دکتر حمید معلم"از پزشکان متخصص و موفق که همانند پدرشان توانسته اند خدمات اجتماعی و فعالیت های ثمر بخشی را انجام دهند .
دکتر معلم در اوایل دهه 1310خورشیدی برای تاسیس مدرسه کوروش بعنوان یکی از بنیانگذاران مدرسه در هیئت مدیره آن پذیرفته شد و در اولین شورای مدرسه کوروش درکنار" حاج شموئل حی " و "حبیب لوی" ؛ "اسحق حکیم" و "دکتر عنایت منتخب " شرکت نمود و حضوری فعال در شکل گیری مجتمع فرهنگی کوروش ازخود به نمایش گذاشت .
دکتر مرتضی معلم شخصیتی متین، آرام، خوش برخورد و بسیار منظبط بود .او ضمن آنکه پزشکی حاذق و انساندوست بود، فرانسه دان قابلی هم بود . از آوان جوانی در مقام ترجمه کتب و منابع فرانسوی بر آمد زیرا این طریق، یک منبع در آمد برایش شمرده میشد. و از سوی دیگر باعث توسعه و آگاهی بیشتر وی در زمینه ادبیات فرانسه می شد . او به این ترتیب دروس مدرسه طب (دارالفنون) را ترجمه و آماده می نمود. ضمن آنکه در زمینه برگردان و معادل سازی واژه های فرانسه به فارسی در هر فرصتی با دیگر اساتید زبان فرانسه در ارتباط بود . دکتر مرتضی معلم با وجود مشغله های فراوانی که در حرفه طبابت داشت . مسئولیت های متعدیدی را در زمینه های مختلف در سازمانهای اجتماعی به عهده داشت ، معذالک بی کار نشست و در مقام تالیف چاپ لغت نامه فارسی به فرانسه برآمد.
انگیزه ای که وی را بر این کار وا داشت، نبود یک منبع موثق و کامل فرهنگ لغات فارسی به فرانسه در آن دوران بود . دکتر معلم در گرد آوری لغت نامه فارسی به فرانسه از روش فیش نویسی بهره می برد. این روش به او این امکان را می داد تا در هر زمانی جهت کامل نمودن و بهینه کردن لغات و یا اصطلاحات، تصحیحات مهم را انجام دهد و در صورت لزوم لغت جدیدی را به آن اضافه و یا از آن کسر کند. دکتر مرتضی معلم در سال 1334 خورشیدی از خدمت دولت در وزارت بهداری بازنشسته شد، از این رو توانست وقت بیشتری را هم جهت رسیدگی کردن به مسائل اجتماعی و هم اینکه صرف نوشتن و تکمیل کردن لغت نامه اختصاص دهد . او برای تحقق بخشیدن به این امر فرهنگی؛ شبانه روز بیش از شانزده ساعت به کار مشغول بود، ضمن آنکه مسئولیت سنگین تصحیح کردن متون حروف چینی شده را شخصا خودش انجام داد.
سرانجام پس از چندین سال تلاش در سال 1349خورشیدی (1970میلادی) به سفارش"استاد محمد معین"از سوی انتشارات «امیر کبیر» دیکسیونر فارسی/فرانسه در دو مجلد قطور انتشار یافت، ( به نقل از خودش حق التالیف آن همه کار چندین ساله، فقط 12 جلد از این فرهنگ نامه بود که ناشر در اختیار وی قرار داد !) دیری نپائید برای این خدمت گرانبها از طرف انجمن کلیمیان نیز همچنین از طرف مقامات فرهنگی و دولتی مورد تقدیر و تشویق قرارگرفت . پس از مدتی دکتر مرتضی معلم، علیرغم کهولت سن تصمیم به تهیه فرهنگ جامع فارسی/فرانسوی گرفت او در این راستای شبانه روزمتحمل زحمات زیادی گردید، به اندازه یک اتاق کامل فیش برداری کرده بود و آنها را بصورت طبقه بندی دقیق در جعبه های جای داده و مجموعه ای نسبتا ارزشمندی را فراهم کرده بود و تلاش می کرد که این مجموعه را هر چه زودتربه چاپ برساند اما شوربختانه عمر او کفاف نداد و با وجود آنکه این مجموعه کامل و آماده چاپ شده بود، انتشار این طرح فرهنگی و ملی بی حاصل ماند .
از دیگر آثار به جا مانده از دکتر مرتضی معلم « اصطلاحات فارسی به زبان فرانسه » و دیگری « ضرب المثل های فارسی به فرانسه » می باشد.در اوایل سال 1983 میلادی، فرهنگ فارسی به فرانسه مرحوم دکتر مرتضی معلم برای دومین بار تجدید چاپ گردید. نا گفته نماند؛ در حال حاضر فرهنگ فارسی به فرانسه مرتضی معلم یکی از کامل ترین فرهنگ لغات برای فارسی زبانان به شمار می رود، ضمن انکه مورد استفاده و تائید اکثر شرق شناسان و اساتید فارسی زبان در سرتاسر جهان .نیز همچنین مورد توجه مترجمین و دانشجویان ایرانی می باشد.
دکتر مرتضی معلم بعنوان یک شخصیت فرهیخته ، یک دانشمند فرهنگ نویس و خدمتگذار پس از عمری خدمات شرافتمندانه در سال 1359 خورشیدی (1980 میلادی) در سن 89 سالگی چشم از جهان فرو بست



هیئت موسس مدرسه کوروش- بهمن ماه 1314 خورشیدی
از سمت راست نشسته حاج شموئیل حی ، دکتر مرتضی معلم ، دکترمنتخب (رئیس انجمن کوروش) ، اسحق حکیم و حاج مئیر حلیمی
ایستاده اسحق مطلوب(مدیر مدرسه کوروش) ، داود مرادپور، اسحق بروخیم ، عافار و ناصر اخترزاد(منشی انجمن)
 


دکتر مرتضی معلم در میان پزشگان بیمارستان سپیر ( کانون خیر خواه ) در روز افتتاح بخش زایشگاه
تهران – 27 . 9. 1332 خورشیدی
 


اعضای کمیته حل اختلاف انجمن کلیمیان تهران 1350 خورشیدی از چپ براست عبارتند از ابراهیم شوفط - عبدالئه زرگریان - جمشید بخرد - الیاس قدسیان - ابراهیم اسحق پور - دکتر مرتضی معلم - عبدالئه ناسی - مسعود هارونیان - عطاالئه یومطوب - حقنظر فرح نیک

-
 


همچنین در مورد  دیگر مشاهیر بخوانید :
 


 مجموعه های سایت
7DORIM

 

حاخام حئیم موره
مرتضی خان نی داوود
هوشنگ ابرامی
هما سرشار
طالع همدانی
نوراله خرازی
سلیمان حئیم
حاخام یدیدیا شوفط
آمنون نتصر
روح الله سپیر
راو داوید شوفط
دكتر ابراهيم برال
ملا مراد آقا لر
دکتر حبیب لوی
مشفق همدانی
دکتر رحیم کهن
یونا دردشتی
پروفسور شموئیل رهبر
لُرد داود آلیانس
صالح نیکو
شمسی مرادپور (حکمت)
ملیحه سپیر(کشفی)
دکتر عزیزه برال
شلمو کهن صدق
باروخ بروخیم
پروین متعمد
مولانا شاهین شیرازی
ژانت کهن صدق
حاخام حکیم نور محمود نهورای
پروفسور جمشید مداحی
دکتر مرتضی معلم
-

تصاویر Visions
انطباق لحظه ها Calendar
تاریخ و فرهنگ  Culture
باع بهشت GanEden
درباره ما About Us
تماس با ما Contact Us
پاناروما ( سراسرنما) Panaroma

 

زیر مجموعه های
 تاریخ و فرهنگ
:
ARTICLE  مقالات
MOADIM  مناسبتها
PUBLICATIONS   کتب منتشر شده
LINKS  دیگر سایتها

Colloquial  گویشهای اصیل  
 

صفحه اول     صفحه مرجع  



در
FaceBook با 7Dorim

ارتباط برقرار کنید

 

 


 

مجموعه مقالات در حال گسترش می باشد.