تاریخچه حضور یهودیان در بابل
 

 تاریخچه حضور یهودیان در بابل

 

 
   
 

 

1

تصویر هوائی از محله سابق یهودیان شهر بابل

 

 

تاریخچه حضور یهودیان در بابل
شهر بابل مرکز استان مازندران در ۱۵ کیلومتری جنوب دریای مازندران قرار گرفته و بعنوان یکی از پر جعمیت ترین شهر های این استان بشمار می رود ، نیز تنها شهری است که به هفت بخش تقسیم شده است .
در کتب تاریخی ، تاریخ بنای آن را به بعد از ورود اسلام به ایران نسبت می‌دهند . برخی مورخان به وجود شهری به نام «مه‌میترا» در محل شهر کنونی بابل در دورهٔ پیش از اسلام اشاره نموده اند ، نام این شهر پس از آن به «بارفروش‌ده» و سپس به دلیل گسترش شهر، به «بارفروش» تبدیل شد. نیز در ۳۰ اسفند ۱۳۱۰خورشیدی بدستور" رضاشاه " نام این شهر (بارفروش ) به «بابل» تغیر یافت و این مصوبه در تاریخ اول فروردین یکهزار و سیصد و یازده خورشیدی ابلاغ گردید .
اهمیت‌ یافتن شهر بابل را می‌توان از زمان شاه عباس صفوی دانست ، زیرا نام شهر از «بارفروش‌ده» به «بارفروش» تغیر یافت و شاه عباس کاخ خود را در جزیرهٔ «بحرارم» بابل ساخت. و از آن دوران این شهر اهمیت بازرگانی بیشتری پیدا نمود بطوریکه در دورهٔ افشاریان و زندیه به مرکزیت مازندران رسید ..
بابل پیش از اسلام
گروهی از مورخان بر این باورند که پیش از ورود اسلام به ایران ، در این منطقه ، شهر «بابل» کنونی ، شهری به نام «مه‌میترا» وجود داشته که دین مردم آن مزدیسنا بوده و این شهر دارای آتشکده‌ای بزرگ و مهمی بوده است .
در یاداشت های "اردشیر برزگر" این چنین درج شده است
شهر بابل در دوران گذشته نمادی بود از یک شهر پاک و مقدس در نزدیکی‌های دریا (بحر خزر) و بواسطه جای داشتن «میترای بزرگ» ( آتشکدهٔ میترا ) ، بومیان آن را «مه‌میترا» یا جایگاه میترای بزرگ نامیده‌اند . این نام در دورهٔ اسلامی به زبان تازی «مامطیرا» گردید. «مامطیرا» یا «ممطیر»، معرب‌شدهٔ مه‌میترای پارسی است و مشتق از «مه» یعنی بزرگ و «میترا» یعنی فروغ دوستی و مهربانی و راستی و درستی است .
با استناد به یاداشت های پروفسور آمنون نتصر ، حضور یهودیان در مناطق شمالی ایران به ویژه در شهر بار فروش (بابل کنونی) مربوط خواهد شد به دوران صفویه ، زمانیکه یهود ستیزی در شهر اصفهان (یهودیه) در ابعاد وسیع شکل گرفته بود و بسیاری از شهروندان یهودی ، قبل از آنکه با خطر جدی تری روبرو شوند .اصفهان را ترک گفته و به نقاط دیگر ایران که از امنیت بیشتری برخوردار بود ، کوچ نمودند .
روایت است ، به دستور شاه عباس بیش از هفتاد خانوار یهودی ، از اصفهان به جهت رونق بخشیدن به کسب و کار و بهینه ساختن وضع اقتصادی شهر «بارفروش» به این شهر مهاجرت نمودند .
البته این امر را نمی توان نا دیده گرفت ، که سران حاکم بر ایران در طی تاریخ همواره نسبت به نوآوری ها و عملکرد یهودیان در موطنشان ، درجهت توسعه و بهینه سازی وضع اقتصادی توجهی خاص داشته اند و در مواقع ضروری از وجود آنان بهر جستند .
طبق بررسی های انجام شده ، آمار شهروندان کلیمی در زمان حکومت قاجار در شهر بابل تقریبا هفتصد نفر برآورد شده اند ( البته باید در نظر داشت ، بعد از حوادثی تلخ که برای یهودیان در رخ داد ، عده ای به اسلام گرویدند و عده ای دیگر شهر «بارفروش» را ترک نمودند ) . یهودیان شهر «بارفروش» اصالتا از مهاجرین یهودیان اصفهان بودند که به دستور "شاه عباس صفوی" در مازندران اسکان داده شدند . ضمن آنکه بعد ها خانواده های از یهودیان بخارا به شهر «بارفروش» مهاجرت نموده و به تجارت مشغول شدند . از آن جمله خانواده طبری ، پاپی و ...... را می توان نام برد .
در دوران ناصرالدین شاه قاجار ، جهانگردان و کارگزاران سیاسی و نظامی زیادی به بارفروش در رفت آمد بودند . آنان در گزارشات خود راجع به یهودیان ، جعمیت آنها را پنجاه تا هفتاد خانوار ساکن در جهود محله قید نموده اند . نیز اشاره کرده اند، یهودیان شهر بارفروش دارای دو کنیسا یک مدرسه و یک گورستان اختصاصی بوده اند .
اغلب یهودیان به کار پیله وری و یا خرید و فروش محصولات کشاورزی اشتغال داشتند ، البته بعد ها به مشاغلی چون بزازی، زرگری ، مشروب فروشی و دارو فروشی هم روی آوردند . و بواسطه فعالیتهای اقتصادی خود رونق زیادی به اقتصاد شهر بابل که سابقا «بارفروش» نامیده میشد بخشیدند ، نیز همچنین در تجارت خارجی با کشور همسایه شمالی (روسیه) توفیقات قابل ملاحظه ای را کسب نمودند .
پس از پایان جنگ جهانی دوم و تشکیل دولت اسرائیل در سال 1948 میلادی ، به دلیل شعله ور شدن احساسات یهود ستیزی در جهان ، جمع کثیری از یهودیان جهان ، نیز همچنین جمعی از یهودیان شهر بابل به سرزمین مقدس مهاجرت کرده اند . و فقط عده ای کمتر از پنجاه خانوار درجهود محله ( شمشیرگر) محله فعلی باقی مانده بودند ، پس از وقوع انقلاب اسلامی در ایران در سال 1979میلادی ، رفته رفته جعمیت کلیمیان بابل رو به کاهش نهاد . جمعی به تهران و جمعی دیگر بخارج از ایران مهاجرت نمودند . در حال حاضر شهر بابل خالی از سکنه یهودی می باشد و جز یک گورستان متروکه ، هیچ آثاری از آنها بجا نمانده .
 

 
   
 

 

2

محله سابق یهودیان بابل (جهود محله)پائیز 1395 خورشیدی

 

 
   
 

 

3

محله سابق یهودیان بابل (جهود محله)پائیز 1395 خورشیدی

 

 
   
 

 

4

محله سابق یهودیان بابل (جهود محله)پائیز 1395 خورشیدی

 

 
   
 

 

5

محله سابق یهودیان بابل (جهود محله)پائیز 1395 خورشیدی

 

 
   
 

 

6

سنگ قبر بجا مانده از یهودیان شهر بابل
متعلق به یوسف بن آشر تاریخ فوت 5699 عبری مطابق 1318 خورشیدی

 

 
   
 

 

7

سنگ قبر بجا مانده از یهودیان شهر بابل
متعلق به ملا الیشاع تاریخ فوت 5698 عبری مطابق 24 مهرماه 1317 خورشیدی

 

 

 

ل
 

 مجموعه های سایت 7DORIM
تصاویر Visions
انطباق لحظه ها Calendar
تاریخ و فرهنگ  Culture
باع بهشت GanEden
درباره ما About Us
تماس با ما Contact Us
پاناروما ( سراسرنما) Panaroma

 

زیر مجموعه های
 تاریخ و فرهنگ
:
ARTICLE  مقالات
MOADIM  مناسبتها
PUBLICATIONS   کتب منتشر شده
LINKS  دیگر سایتها

Colloquial  گویشهای اصیل  
 

صفحه اول     صفحه مرجع  



در
FaceBook با 7Dorim

ارتباط برقرار کنید

        زیر مجموعه های بخش  تصاویر:

تاریخ سازان

تاریخ به روایت تصویر

 چهره های ماندگار

 مشاهیر یهود

نماینده های یهودیان در مجلس:
عزیزاله سیمانی
سید عبدالله بهبهانی
دکتر لقمان نهورایی
شموئل حییم
مراد اریّه
جمشید کشفی
دکتر موسی برال
لطف الله حی
یوسف کهن
خسرو ناقی
دکتر منوچهر نیکروز
دکتر کورس کیوانی
دكتر منوچهر الياسي
موريس معتمد
دکتر سيامك مره صدق


روسا ی انجمن کلیمیان :
حبیب الله القانیان
موسی آزادگان
مهندس عزیز دانش راد
دكتر منوچهر الياسي
هارون یشایایی
دکتر رحمت ا... رفيع
همایون سامیح

خیراندیشان و مسولین جامعه:
حاج یشوعا یحزقل یادگار
آقایقوتیئل
نورالله گبائی
یوسف پیروزیان
اسحق کهن صدق
مسعود هارونیان
دکتر حشمت الله کرمانشاهچی
عبدالرحیم اعتصامی
جهانگیر بنایان
مهدی حریری طلوع
لقمان میکاییل
فرنگيس حسيديم
گاد نعيم
آقا جان شادی
استاد عزیز معمار
اسکندر میکاییل
ابراهیم موره
منوچهر کاشانیان
منصور پور اتحاد
منوچهر کوهن
 

شخصیتهای مذهبی:
ملا اورشرگا
حاخام یوسف حئیم اورشرگا
حاخام یدیدیا شوفط
حاخام اوریل داویدی
حاخام یوسف حئیم همدانی کهن
حاخام نتن الی
حاخام موسي زرگري
ملا مراد آقا لر
حاخام یونس حمامی لاله زار
یدیدیا آذر احیان
اسحق بعلنث
ملا یوسف دیلمانی
حاخام یعقوب نگاری
ربای الیاهو بن حئیم
رحمان دلرحیم
پروانه صراف

اساتید فرهنگی:
ابراهیم سعیدیان
فریبا صدیقیم
همایون ابراهیمی
دکتر منوچهر صیونیت
بقراط صفائی
الیاس اسحاقیان
شعبان شهری
امیر کهن
ناهید پیرنظر
اسحق فرهمند پور
جهانگیر صداقت فر
الهام یعقوبیان
فرشید دلشاد
منوچهر امیدوار
موسی میکاییل
شیرین دخت دقیقیان

اساتید هنری:
منوچهر طبری
سیما عمید
کوروش سلیمانی
سلیمان ساسون
امین امینی
ابراهیم تربتی
مژده روفه
ناصر نظـریان
منوچهر بی بی یان

گوناگون:
ماشالئه عکاس
پشت صحنه
منطقه دوازده
کوچه هفت کنیسا
اتوبوس خط 8
خانه ای در محله
بدل ناصرالدین شاه
راهیان هیمالیا
فرشتگان گمنام


یهودیان دیگر شهر ها:
تهران
شیراز
اصفهان
کرمان
کاشان
مشهد
رفسنجان
بوشهر
اردستان
یزد
کرمانشاه
سنندج
بروجرد
گلپایگان
ارومیه
همدان
بابُل

 

اماکن عمومی:
محله عودلاجان
بیمارستان دکتر سپیر
حمام کشوریه
سرای سالمندان یهود
مصاپزی
بهشتیه خاوران


زیارتگاه ها:
حبقوق نبي
دانیال نبی
استر و مردخای
محوطه ی پیربکران و یادبود ها
سارا بت آشر
ملا ماری
اورشرگا
موشه هلوی
گیلیارد-دماوند

کنیساها:
ابریشمی
یوسف آباد
باغ صبا
حییم
پسیان
دانیال - لهستانی ها
گرگان
عزرا یعقوب
دروازه دولت
اتفاق
سیدخندان
زرگریان
رفیع نیا
خراسانی ها
عبدالله زاده
راه دانش
پل چوبی
عزیز خان
اتحاد - ژاله
لویان
کهن
ملا حنینا
حکیم آشر
سرای سالمندان
هارامبام
کوروش
گیشا
نصرت
اورشرگا
فخرآباد
طرشت

میقوه ها:
ابریشمی
ابریشمی - مردانه
دروازه دولت
باغ صبا
یوسف آباد


سازمان های فرهنگی اجتماعی:
انجمن کلیمیان تهران
انجمن خراسانی ها
خانه جوانان یهود تهران
سازمان بانوان یهود ایران
سازمان بانوان هاتف
مرکز پژوهش و مطالعات

مدارس کلیمی:
آلیانس (اتحاد) -ژاله
گرگان گنج دانش
اتقاق
مدرسه نور صداقت
مراکز فرهنگی و مذهبی کلیمیان در جهان
سازمان پاراس
کنیسای پاراس

تصاویر خاطره انگیز:
عکسهای خاطره انگیز تهران
عکسهای خاطره انگیز شیراز
عکسهای خاطره انگیز  کاشان
عکسهای خاطره انگیز اصفهان
عکسهای خاطره انگیز مشهد
عکسهای خاطره انگیز همدان
عکسهای خاطره انگیز یزد
عکسهای خاطره انگیز خانوادگی

 

مجموعه تصاویر در حال گسترش می باشد.