جهود محله
 

 جهود محله

 

 
   
 

 

1

خانواده حاخام یعقوب تاجر مازندرانی-بارفروش 1291

 

 

شهر بابل (بارفروش) در طی تاریخ، شاهد حضور پیروان ادیان مختلف در کنار هم بوده که بنوعی ارتباط اجتماعی آنان موضوعی قابل تامل بشمار می رود .
آغاز و چگونگی حضور یهودیان در «بارفروش» بویژه تا قبل از اسلام دقیقا مشخص نیست . البته با استناد به سفرنامه ها و گزارشات در دوران قاجاریه ، راجع به یهودیان «بارفروش» به کرات اشاراتی در مورد حضور و فعالیت آنها شده است . نیز طبق برسی های انجام گرفته اولین بار یهودیان رسما به دستور شاه عباس صفوی به شهر «بارفروش» (بابل کنونی) مهاجرت نمودند .
پس از اسکان یافتن یهودیان در«بارفروش» ، طبق روال معمول ابتدا آنها کنیسای را جهت انجام فرایض مذهبی بنیاد نهادند . سپس یک میقوه (حمام) ، یک یشیوا (مکتبخانه) و یک آرامگاه را بنا نمودند .
پس از مدتی در پیرامون همان مکانی که اسکان گزیده بودند (جهود محله) به کسب کار مشغول شدند . رفته رفته رشد نمودند و به کارشان توسعه بیشتری بخشیدند . طوریکه طی مدت کوتاهی بین دیگر تجار مطرح و در بازار اعتباری خاص کسب نمودند.
و نیز زمینه ای فراهم شد تا با مسلمان ها و دیگر اقلیت ها ارتباط برقرار کنند .
ارتباط اکثریت مسلمان شهر با اقلیت های یهودی در دوره های مختلف دارای فراز و نشیب های فراوانی بود به ویژه در دوران قاجار این ارتباط با چالش های متعددی روبرو گردید . در یادداشت های "حاجی آقا بارفروشی" منشی "میرزا یوسف اگنت"نماینده بازرگانی روسیه در «بارفروش» که بزبان محلی نوشته شده است ، از شرایط نامناسب زندگانی یهودیان «بارفروش» در دوره ناصری حکایت می کند .

در زمان حکومت" ناصرالدین شاه قاجار" پس از اخراج بهائیان از این شهر ، به دنبال آن حوادثی بسیار تلخ برای یهودیان رخ داد . با استناد به کتاب «ماموریت عملی در ایران» به قلم "ژاک دمورگان" . در سال 1249 شمسی ، دختر سیدی در محرم آن سال درگذشت و شایعه شد که این دختر توسط فردی موسوم به داود یهودی مجروح و سپس فوت شده . به همین دلیل گروهی از مردم علیه یهودیان شهر شوریدند و در این بین عده ای کج اندیش و فرصت طلب به خانه های یهودیان در جهود محله «بار فروش» حمله کرده ، به غارت و ضرب و شتم یهودیان پرداختند ، خانه هایشان را به آتش کشیدند و بیش از 14 زن و مرد یهودی را در همانروز به قتل رساندند .سپس به خانه دانیال مختار از بزرگان جامعه یهودی هجوم بردند و پس از زجر و شکنجه بسیار ، وی را در پتویی پیچیده و بعد از ریختن نفت روی او وی را آتش زده و به قتل رساندند .

یهودیان شهر برای نجات جان خویش بالاجبار به اسلام گرویدند وبه خانه مسلمان ها پناه بردند ، اما پس از اتمام ماه محرم مجددا ، درب کنیسای خود را گشوده و طبق آداب و رسوم دین خود (یهودیت) به عبادت پرداختند . همین امر باعث گردید تا جمعی از مردم شهر دوباره علیه آنان شورش کنند
البته حکومت وقت هم که به شدت تحت تاثیر نظریات این افراد متعصب قرار داشت ، آنطور که باید و شاید به این مسئله توجه و رسیدگی نکرد . ضمن آنکه جامعه کلیمی این شهر تا مدتها (بیش از هشت ماه) در وحشت بسر می برد . بعد از گذشت مدتی طولانی و پس از پیگیری سفیران بریتانیا و فرانسه و تحت فشار گذاشتن حکومت مرکزی جهت رسیدگی به اوضاع آشفته شهر بابل و با توجه به سیاست های نزدیک شدن دربار قاجار به کشور های اروپائی و قول های که در راستای حمایت از اقلیت های مذهبی داده بودند و نیز برای بهرمندی از کمک های بریتانیا و فرانسه و همچنین حفظ اعتبار شهر «بارفروش» به عنوان شاهرگ تجاری ایران و روسیه ، لازم بود امنیت این شهر کاملا تامین شود .
لذا ناصرالدین شاه قاجار دستور داد ، مسببان و خاطیان حادثه تعقیب و توبیخ شوند . و یهودیان که به اجبار مسلمان شده بودن به کیش خود باز گردنند . نیز دستور داده شد اموال غارت شده به آنان عودت داده شود و مبلغ چهل هزار تومان از مردم بگیرند و به یهودیان آسیب دیده بدهند تا خانه های خود را که در اثر حمله دد منشانه ارازل و اوباش تخریب شده بود ، بازسازی کنند .
ناگفته نماند که این حادثه از جهاتی شبیه اتفاقات آزار و اذیت رساندن به یهودیان مشهد بوده است .
یکی از علمای بزرگ شیعه بنام "آیت الئه العظمی شیخ محمد حسن بار فروشی" معروف به "شیخ کبیر" که در زمان حادثه کشتار «جهود محله» در عتبات عالیات بسر می برد، بس از بازگشت به موطنش و آگاهی از حوادث ناگوار رخ داده برای یهودیان ، اقدام به آگاه سازی مردم «بارفروش» در خصوص بهبود ارتباط با اقلیت های یهودی نمود .
تلاشهای این شخصیت روحانی ، تاثیرات مثبت و مهمی در زدودن رفتارهای غیرانسانی با یهودیان «بارفروش» بجای گذاشت . "شیخ کبیر" همواره تکید می نمود ، یهودیان هم صاحب کتاب آسمانی هستند و آزار و اذیت آنان بر خلاف آموزه های دینی و انسانی ماست .
او باحمایت ها و جانبداری از یهودیان بارفروش ، موفق گردید که دیدگاه خصمانه (پیشین) مردم
«بارفروش» نسبت به یهودیان شهر را تعدیل کند و به همین علت یهودیان بارفروش احترام ویژه ای
برای ایشان قائل بودند .
در فروردین ماه 1306 خورشیدی "شیخ کبیر" چشم از جهان فروبست . در تشریع پیکر او شهر یکپارجه سیاهپوش شد ، صحنه نادر در این مراسم شرکت یهودیان در مراسم عزاداری و اشک ریختن یهودیان قدرشناس برای این عالم برجسته جهان اسلام بود .
مقبره عالم ربانی "شیخ کبیر" در کنار مسجد محدثین قرار گرفته و سالهاست که بسیاری از اقلیت های مذهبی ضمن زیارت از آرامگاه وی ، یادش را گرامی می دارند .

جهود محله (شمشیرگر)
از ویژه گی های جهود محله (شمشیرگر)، ارتباط خانه های یهودیان از طریق نقب زیر زمینی یا کانال بوده که هنوز هم بقای آن باقیست . دلیل این امر به نوعی ایجاد ارتباط و حفاظت در مواقعی که کلیمیان در معرض خطر و یا تعرض قرار می گرفتند .
گفتنی است ، استفاده از این سبک معماری ابتدا در اصفهان در دوران صفویه با بروز یهود ستیزی شکل گرفت . بعدها در بیشتر محله ها یهودی نشین شهرهای دیگر جهت حصول امنیت بیشتر ، در سطح زیرین خانه هایشان ، این کانال ها ایجاد و مورد استفاده قرار می گرفت .
در اوایل دهه 1340 خورشیدی بواسطه قرار گرفتن مسیر اتوبان شاهی و بابل در زمین متعلق به آرامگاه کلیمیان ، این آرامگاه به دو بخش تقسیم گردید . بخشی از آنرا شهرداری تصاحب نمود و
بعد از مدتی اقدام به احداث مغازه و ساختمان تجاری نمود . و بخش دیگر را انجمن کلیمیان دیواری بدور آرامگاه بنا نمود تا محفوظ بماند و بخشی از زمین های کناری آرامگاه را که بلااستفاده مانده بود
واگذار کرد . در حال حاضر تنها آثار بجا مانده از یهودیان بابل این آرامگاه متروکه می باشد .


برگرفته از یادداشت های
وئیرا نادری و جواد بیژنی

 
   
 

 

2

محله سابق یهودیان بابل 2016 میلادی

 

 
   
 

 

3

ستاره داود ( آثار بجا مانده از حضور یهودیان شهر بابل )در سنگ فرش پیاده رو اطراف جهود محله 2016

 

 
   
 

 

4

محله سابق یهودیان بابل 2016 میلادی

 

 
   
 

 

5

محله سابق یهودیان بابل 2016 میلادی

 

 
   
 

 

6

محله سابق یهودیان بابل 2016 میلادی

 

 
   
 

 

7

محله سابق یهودیان بابل 2016 میلادی

 

 
   
 

 

8

محله سابق یهودیان بابل 2016 میلادی

 

 
   
 

 

9

محله سابق یهودیان بابل 2016 میلادی

 

 

 
   
 

 

10

عالم ربانی "شیخ کبیر" از روحانیون بار فروش (بابل کنونی) که از یهودیان در دوره ناصری کاملا حمایت نمود

 

 

 

ل
 

 مجموعه های سایت 7DORIM
تصاویر Visions
انطباق لحظه ها Calendar
تاریخ و فرهنگ  Culture
باع بهشت GanEden
درباره ما About Us
تماس با ما Contact Us
پاناروما ( سراسرنما) Panaroma

 

زیر مجموعه های
 تاریخ و فرهنگ
:
ARTICLE  مقالات
MOADIM  مناسبتها
PUBLICATIONS   کتب منتشر شده
LINKS  دیگر سایتها

Colloquial  گویشهای اصیل  
 

صفحه اول     صفحه مرجع  



در
FaceBook با 7Dorim

ارتباط برقرار کنید

        زیر مجموعه های بخش  تصاویر:

تاریخ سازان

تاریخ به روایت تصویر

 چهره های ماندگار

 مشاهیر یهود

نماینده های یهودیان در مجلس:
عزیزاله سیمانی
سید عبدالله بهبهانی
دکتر لقمان نهورایی
شموئل حییم
مراد اریّه
جمشید کشفی
دکتر موسی برال
لطف الله حی
یوسف کهن
خسرو ناقی
دکتر منوچهر نیکروز
دکتر کورس کیوانی
دكتر منوچهر الياسي
موريس معتمد
دکتر سيامك مره صدق


روسا ی انجمن کلیمیان :
حبیب الله القانیان
موسی آزادگان
مهندس عزیز دانش راد
دكتر منوچهر الياسي
هارون یشایایی
دکتر رحمت ا... رفيع
همایون سامیح

خیراندیشان و مسولین جامعه:
حاج یشوعا یحزقل یادگار
آقایقوتیئل
نورالله گبائی
یوسف پیروزیان
اسحق کهن صدق
مسعود هارونیان
دکتر حشمت الله کرمانشاهچی
عبدالرحیم اعتصامی
جهانگیر بنایان
مهدی حریری طلوع
لقمان میکاییل
فرنگيس حسيديم
گاد نعيم
آقا جان شادی
استاد عزیز معمار
اسکندر میکاییل
ابراهیم موره
منوچهر کاشانیان
منصور پور اتحاد
منوچهر کوهن
 

شخصیتهای مذهبی:
ملا اورشرگا
حاخام یوسف حئیم اورشرگا
حاخام یدیدیا شوفط
حاخام اوریل داویدی
حاخام یوسف حئیم همدانی کهن
حاخام نتن الی
حاخام موسي زرگري
ملا مراد آقا لر
حاخام یونس حمامی لاله زار
یدیدیا آذر احیان
اسحق بعلنث
ملا یوسف دیلمانی
حاخام یعقوب نگاری
ربای الیاهو بن حئیم
رحمان دلرحیم
پروانه صراف

اساتید فرهنگی:
ابراهیم سعیدیان
فریبا صدیقیم
همایون ابراهیمی
دکتر منوچهر صیونیت
بقراط صفائی
الیاس اسحاقیان
شعبان شهری
امیر کهن
ناهید پیرنظر
اسحق فرهمند پور
جهانگیر صداقت فر
الهام یعقوبیان
فرشید دلشاد
منوچهر امیدوار
موسی میکاییل
شیرین دخت دقیقیان

اساتید هنری:
منوچهر طبری
سیما عمید
کوروش سلیمانی
سلیمان ساسون
امین امینی
ابراهیم تربتی
مژده روفه
ناصر نظـریان
منوچهر بی بی یان

گوناگون:
پشت صحنه
منطقه دوازده
کوچه هفت کنیسا
اتوبوس خط 8
خانه ای در محله
بدل ناصرالدین شاه
راهیان هیمالیا
فرشتگان گمنام


یهودیان دیگر شهر ها:
تهران
شیراز
اصفهان
کرمان
کاشان
مشهد
رفسنجان
بوشهر
اردستان
یزد
کرمانشاه
سنندج
بروجرد
گلپایگان
ارومیه
همدان
بابُل

 

اماکن عمومی:
محله عودلاجان
بیمارستان دکتر سپیر
حمام کشوریه
سرای سالمندان یهود
مصاپزی
بهشتیه خاوران


زیارتگاه ها:
حبقوق نبي
دانیال نبی
استر و مردخای
محوطه ی پیربکران و یادبود ها
سارا بت آشر
ملا ماری
اورشرگا
موشه هلوی
گیلیارد-دماوند

کنیساها:
ابریشمی
یوسف آباد
باغ صبا
حییم
پسیان
دانیال - لهستانی ها
گرگان
عزرا یعقوب
دروازه دولت
اتفاق
سیدخندان
زرگریان
رفیع نیا
خراسانی ها
عبدالله زاده
راه دانش
پل چوبی
عزیز خان
اتحاد - ژاله
لویان
کهن
ملا حنینا
حکیم آشر
سرای سالمندان
هارامبام
کوروش
گیشا
نصرت
اورشرگا
فخرآباد
طرشت

میقوه ها:
ابریشمی
ابریشمی - مردانه
دروازه دولت
باغ صبا
یوسف آباد


سازمان های فرهنگی اجتماعی:
انجمن کلیمیان تهران
انجمن خراسانی ها
خانه جوانان یهود تهران
سازمان بانوان یهود ایران
سازمان بانوان هاتف
مرکز پژوهش و مطالعات

مدارس کلیمی:
آلیانس (اتحاد) -ژاله
گرگان گنج دانش
اتقاق
مدرسه نور صداقت
مراکز فرهنگی و مذهبی کلیمیان در جهان
سازمان پاراس
کنیسای پاراس

تصاویر خاطره انگیز:
عکسهای خاطره انگیز تهران
عکسهای خاطره انگیز شیراز
عکسهای خاطره انگیز  کاشان
عکسهای خاطره انگیز اصفهان
عکسهای خاطره انگیز مشهد
عکسهای خاطره انگیز همدان
عکسهای خاطره انگیز یزد
عکسهای خاطره انگیز خانوادگی

 

مجموعه تصاویر در حال گسترش می باشد.