اردستان
 

یهودیان شهر اردستان

 

 
   
 

 

1

تصویری از روستای زاغل که طبق نوشته های تاریخی در پیش از اسلام ساکنین یهودی مذهب داشته است

 

 

یهودیان اردستان
اردستان یکی از شهرهای کهنسال ایران می باشد که پیشینه تاریخ آن به دوران اردشیر دوم هخامنشی و به قولی به دوران پارت ها می رسد. وجود یک کاریز باستانی به نام ارونه که تاریخ هزاران ساله دارد، گویای قدمت این شهر کویری ایران می باشد.
این شهر در زمان اشکانیان و ساسانیان به اوج آبادانی رسید و حتی به قولی زادگاه انوشیروان دادگر شاه معروف ساسانی می باشد. وی دوران کودکی خود را در دیار مادری خود در این شهر گذرانده بود و بعد ها پس از رسیدن به پادشاهی دستور داد 80 کاخ برای 80 همبازی دوران کودکی خود در این مکان بسازند که باقیمانده آن اکنون در محله ای موسوم به " لب جوی کوشک" قرار دارد. در این محله تا دوران پهلوی دوم حدود چند خانواده یهودی ساکن بودند.
در واقع بنابر نوشته های تاریخی و نقل قول های ساکنین فعلی، شهرستان اردستان از دوران باستان حاوی جمعیت معدودی از یهودیان ایران بوده است که آخرین آنها تا اوایل دوران محمدرضاشاه همچنان ساکن این شهر بودند.
عده ای آنها را وابسته به یهودیان کاشان می دانند، لیکن بر اساس منابع تاریخی و مطالب درج شده در کتاب آتشکده اردستان که مشتمل بر تاریخ این شهر می باشد، روستای زاغَل در دوران پیش از اسلام ساکنان یهودی داشته و حتی در اوایل دوران اسلامی مسجدی در این روستا ساخته شده بود که دارای دو قبله یکی به سوی اورشلیم و دیگری به سوی مکه بوده است.
بر اساس نوشته این کتاب این مسجد هنوز هم باقی است و نگارنده حدس زده که ابتدا کنیسا بوده و بعدها به مسجد تبدیل شده است.
در مورد یهودیان اردستان در دوران معاصر آنچه از ساکنین شنیده می شود این که آنها 4 خانواده بودند که معروف ترین آنها مشهور به شعبان یهودی (در اصل شمعون) و فردی به نام ملامراد بودند. شمعون در واقع یک تاجر و فروشنده پارچه های کرباس بوده و با لهجه خاصی به فارسی سخن می گفت. سایر آنها در زمینه آشنایی با طب و عتیقه شناسی مشهور بودند.
در مورد آنها اطلاعات زیادی در دست نیست، لیکن ماجرای زیر در مورد شمعون یهودی در بین مردم هنوز مشهور است:
می گویند روزی شمعون از دست فرزند خود دلخور و عصبانی شده بود و او را نفرین نمود، "خدا بیکارت کند"، دیگران که اطراف او بودند همگی به خنده افتادند و با تعجب پرسیدند این دیگر چه نوع نفرینی است؟! شمعون در پاسخ گفته بود، شما نمی دانید! بیکاری عامل هر نوع تباهی و بدبختی است، برای ما یهودیان بیکاری بدترین دشنام است.
هنگامی که در دهه 1370عده ای از مردم فعلی اردستان بنا داشتند روستایی به نام "گَزگُهُر" را خریداری نمایند، اداره ثبت اسناد، آنها را به مالک آن روستا که در واقع شمعون یهودی بوده ارجاع می دهد و آنها پس از جستجو متوجه می شوند که شمعون یهودی سالها قبل فوت کرده و فرزندان وی در کشور آمریکا ساکن هستند. این آخرین اطلاع از سرنوشت یهودیان اردستان می باشد.
 

برگرفته از یاداشتهای : عباس طباطبائی

 
   
 

 

2

تصویری از محله لب جوی کوشک که باقیمانده یهودیان اردستان تا حدود 50 سال قبل در آن ساکن بوده اند.

 

 

ل
 

 مجموعه های سایت 7DORIM
تصاویر Visions
انطباق لحظه ها Calendar
تاریخ و فرهنگ  Culture
باع بهشت GanEden
درباره ما About Us
تماس با ما Contact Us
پاناروما ( سراسرنما) Panaroma

 

زیر مجموعه های
 تاریخ و فرهنگ
:
ARTICLE  مقالات
MOADIM  مناسبتها
PUBLICATIONS   کتب منتشر شده
LINKS  دیگر سایتها

Colloquial  گویشهای اصیل  
 

صفحه اول     صفحه مرجع  



در
FaceBook با 7Dorim

ارتباط برقرار کنید

        زیر مجموعه های بخش  تصاویر:

تاریخ سازان

تاریخ به روایت تصویر

 چهره های ماندگار

 مشاهیر یهود

نماینده های یهودیان در مجلس:
عزیزاله سیمانی
سید عبدالله بهبهانی
دکتر لقمان نهورایی
شموئل حییم
مراد اریّه
جمشید کشفی
دکتر موسی برال
لطف الله حی
یوسف کهن
خسرو ناقی
دکتر منوچهر نیکروز
دکتر کورس کیوانی
دكتر منوچهر الياسي
موريس معتمد
دکتر سيامك مره صدق


روسا ی انجمن کلیمیان :
حبیب الله القانیان
موسی آزادگان
مهندس عزیز دانش راد
دكتر منوچهر الياسي
هارون یشایایی
دکتر رحمت ا... رفيع
همایون سامیح

خیراندیشان و مسولین جامعه:
حاج یشوعا یحزقل یادگار
آقایقوتیئل
نورالله گبائی
یوسف پیروزیان
اسحق کهن صدق
مسعود هارونیان
دکتر حشمت الله کرمانشاهچی
عبدالرحیم اعتصامی
جهانگیر بنایان
مهدی حریری طلوع
لقمان میکاییل
فرنگيس حسيديم
گاد نعيم
آقا جان شادی
استاد عزیز معمار
اسکندر میکاییل
ابراهیم موره
منوچهر کاشانیان
منصور پور اتحاد
منوچهر کوهن
 

شخصیتهای مذهبی:
ملا اورشرگا
حاخام یوسف حئیم اورشرگا
حاخام یدیدیا شوفط
حاخام اوریل داویدی
حاخام یوسف حئیم همدانی کهن
حاخام نتن الی
حاخام موسي زرگري
ملا مراد آقا لر
حاخام یونس حمامی لاله زار
یدیدیا آذر احیان
اسحق بعلنث
ملا یوسف دیلمانی
حاخام یعقوب نگاری
ربای الیاهو بن حئیم
رحمان دلرحیم
پروانه صراف

اساتید فرهنگی:
ابراهیم سعیدیان
فریبا صدیقیم
همایون ابراهیمی
دکتر منوچهر صیونیت
بقراط صفائی
الیاس اسحاقیان
شعبان شهری
امیر کهن
ناهید پیرنظر
اسحق فرهمند پور
جهانگیر صداقت فر
الهام یعقوبیان
فرشید دلشاد
منوچهر امیدوار
موسی میکاییل
شیرین دخت دقیقیان

اساتید هنری:
منوچهر طبری
سیما عمید
کوروش سلیمانی
سلیمان ساسون
امین امینی
ابراهیم تربتی
مژده روفه
ناصر نظـریان
منوچهر بی بی یان

گوناگون:
پشت صحنه
منطقه دوازده
کوچه هفت کنیسا
اتوبوس خط 8
خانه ای در محله
بدل ناصرالدین شاه
راهیان هیمالیا
فرشتگان گمنام


یهودیان دیگر شهر ها:
تهران
شیراز
اصفهان
کرمان
کاشان
مشهد
رفسنجان
بوشهر
اردستان
یزد
کرمانشاه
سنندج
بروجرد
گلپایگان
ارومیه
همدان
بابُل

 

اماکن عمومی:
محله عودلاجان
بیمارستان دکتر سپیر
حمام کشوریه
سرای سالمندان یهود
مصاپزی
بهشتیه خاوران


زیارتگاه ها:
حبقوق نبي
دانیال نبی
استر و مردخای
محوطه ی پیربکران و یادبود ها
سارا بت آشر
ملا ماری
اورشرگا
موشه هلوی
گیلیارد-دماوند

کنیساها:
ابریشمی
یوسف آباد
باغ صبا
حییم
پسیان
دانیال - لهستانی ها
گرگان
عزرا یعقوب
دروازه دولت
اتفاق
سیدخندان
زرگریان
رفیع نیا
خراسانی ها
عبدالله زاده
راه دانش
پل چوبی
عزیز خان
اتحاد - ژاله
لویان
کهن
ملا حنینا
حکیم آشر
سرای سالمندان
هارامبام
کوروش
گیشا
نصرت
اورشرگا
فخرآباد
طرشت

میقوه ها:
ابریشمی
ابریشمی - مردانه
دروازه دولت
باغ صبا
یوسف آباد


سازمان های فرهنگی اجتماعی:
انجمن کلیمیان تهران
انجمن خراسانی ها
خانه جوانان یهود تهران
سازمان بانوان یهود ایران
سازمان بانوان هاتف
مرکز پژوهش و مطالعات

مدارس کلیمی:
آلیانس (اتحاد) -ژاله
گرگان گنج دانش
اتقاق
مدرسه نور صداقت
مراکز فرهنگی و مذهبی کلیمیان در جهان
سازمان پاراس
کنیسای پاراس

تصاویر خاطره انگیز:
عکسهای خاطره انگیز تهران
عکسهای خاطره انگیز شیراز
عکسهای خاطره انگیز  کاشان
عکسهای خاطره انگیز اصفهان
عکسهای خاطره انگیز مشهد
عکسهای خاطره انگیز همدان
عکسهای خاطره انگیز یزد
عکسهای خاطره انگیز خانوادگی

 

مجموعه تصاویر در حال گسترش می باشد.