منطقه دوازده
 

منطقه دوازده

 

 
   
 

نقشه قدیمی منطقه 12

محله عودلاجان با وسعت 150 هکتار یکی از چهار محله قدیمی و تاریخی تهران به شمار می رود، عودلاجان (منطقه 12) با شهرت جهانی که در مرکز تهران استقرار یافته، طی بیش از 250 سال ، اقوام و فرهنگ های متفاوت ایرانی به ویژه کلیمیان را با دلبستگی های خاص و سنتی پذیرا بوده است.
اگرچه عودلاجان در محدوده بافت فرسوده تهران قرار گرفته و در حال زوال تدریجی ابنیه و فرهنگ خود ایام می گذراند، اما بعضی از بناهای ارزشمند و تاریخی آن استادانه ترمیم یافته بطوریکه کاملا اصالت معماری خود را حفظ نموده و به همراه دیگر ساختمان های مقاوم و نوساز، هماهنگ با بافت معماری محله، محیط زیستی پایدار فراهم آورده است.
در سال های اخیر بخش وسیعی، مشتمل بر خانه های قدیمی، کاروانسراها، کوچه های باریک و تو در تو، تکیه ها، دکان ها، حمام ها و چندین کنیسا به جهت اجرای پروژه بازسازی مناطق فرسوده (چندین هکتار) پس از تخلیه تخریب و با خاک یکسان شده است. امروزه عودلاجان به عنوان یک مکان ارزشمند تاریخی، با وجود آنکه فقر در آن سایه گسترده و جمعیت زیادی از کوچه و پس کوچه های آن کوچ نموده اند و نابسامانی ها و ناهنجاری های تمدن امروز، ترکیب سنتی آنرا عوض نموده، با این وجود منطقه دوازده (عودلاجان) در جنوب شهر تهران زنده و حضوری فعال و پر جنب و جوش دارد.
تاریخ ورود یهودیان به محله عودلاجان بطور دقیق مشخص نمی باشد اما به روایتی، پس از شکل گیری تهران به عنوان پایتخت در زمان آقا محمد خان قاجار و حضور اقلیت زرتشتی در این محله، باعث گردید یهودیان هم به عنوان یکی دیگر از اقلیت های مذهبی، محله عودلاجان را انتخاب کنند و در آن ساکن شوند.
در فروردین سال 1200 هجری قمری ( 1778 میلادی) آقا محمد خان قاجار (مؤسس سلسله قاجاریه) برای اولین بار تهران را به عنوان پایتخت برگزید، بعدها در زمان فتحعلی شاه قاجار، تهران با آبادانی بیشتری روبرو شد. در زمان ناصرالدین شاه قاجار برای اولین بار محدوده آن مشخص گردید و برای آن نقشه تهیه شد و از همان وقت تهران شروع به گسترش یافت. محله عودلاجان در میان محله های قدیم تهران سنگلج، بازار و چاله میدان از مهم ترین آن ها بشمار می رفته.
همچنین از همان دوران جهت ارتباط با راه های رفت و آمد به تهران دوازده دروازه تعیین گردید که عبارتند از :
1- دروازه شاه عبدالعظیم 2- دروازه دوشان 3- دروازه دولت 4- باغ شاه 5- دروازه شمیران 6- دروازه گمرک 7- دروازه غار 8- دروازه ارگ 9- دروازه قزوین 10- دروازه خانی آباد 11- دروازه دولاب 12- دروازه یوسف آباد .
عودلاجان از اواسط دوران قاجار به ویژه در دوران ناصرالدین شاه قاجار، در میان خانواده های قاجار، اعیان و اشراف از جایگاه ویژه ای برخوردار بوده است. آثار معماری و هنری قجری هنوز هم در بعضی از خانه های به جا مانده دیده می شود. مهم ترین آن حمام و تکیه ای است که به امر وهمت همسر امیرکبیر ( خواهر ناصرالدین شاه )"عزت الدوله" بنا شده است.


 

 
   
 

 

1

منطقه دوازده - عودلاجان پائیز 2011

 

 
   
 

 

2

منطقه دوازده - عودلاجان پائیز 2011

 

 
   
 

 

3

منطقه دوازده - عودلاجان پائیز 2011

 

 
   
 

 

4

منطقه دوازده - عودلاجان پائیز 2011

 

 
   
 

 

5

منطقه دوازده - عودلاجان پائیز 2011

 

 
   
 

 

6

منطقه دوازده - عودلاجان پائیز 2011

 

 
   
 

 

7

منطقه دوازده - عودلاجان پائیز 2011

 

 
   
 

 

8

منطقه دوازده - عودلاجان پائیز 2011

 

 
   
 

 

9

منطقه دوازده - عودلاجان پائیز 2011

 

 
   
 

 

10

منطقه دوازده - عودلاجان پائیز 2011

 

 
   
 

 

11

منطقه دوازده - عودلاجان پائیز 2011

 

 
   
 

 

12

منطقه دوازده - عودلاجان پائیز 2011

 

 
   
 

 

13

منطقه دوازده - عودلاجان پائیز 2011

 

 
   
 

 

14

منطقه دوازده - عودلاجان پائیز 2011

 

 
   
 

 

15

منطقه دوازده - عودلاجان پائیز 2011

 

 
   
 

 

16

منطقه دوازده - عودلاجان پائیز 2011

 

 
   
 

 

17

منطقه دوازده - عودلاجان پائیز 2011

 

 
   
 

 

18

منطقه دوازده - عودلاجان پائیز 2011

 

 
   
 

 

19

منطقه دوازده - عودلاجان پائیز 2011

 

 
   
 

 

20

منطقه دوازده - عودلاجان پائیز 2011

 

 
   
 

 

21

منطقه دوازده - عودلاجان پائیز 2011

 

 
   
 

 

22

منطقه دوازده - عودلاجان پائیز 2011
محله عودلاجان در سال 1320 خورشیدی ( مقارن با جنگ جهانی دوم ) شامل سه محله شرقی، غربی و مرکزی بود، که در بخش مرکزی بیش از شش هزار نفر یهودی زندگی می کردند و همه مغازه های یهودی مایحتاج همکیشان خود را فراهم می کردند. اما موعد پسح در محله عودلاجان و مغازه های یهودی آن، حال و هوای دیگری داشت و همه از یک ماه قبل خود را برای موعد پسح آماده می کردند. یکی از ویژگی مهم پسح مصاپزی بود در سه محله عزرا یعقوب، کوچه سُرسُری و کوچه تقوی، مصا پخته می شد. مصاپزی کارگروهی بود که حدود 30-25 نفر که عمدتاً خانم ها بودند همکاری داشتند. درست کردن خمیر در تنور از وظایف آقایان به شمار می آمد. خانم ها خمیرها را پهن و دست آقایان شاطر می دادند، هر خانواده بنابر جمعیت خود مصا سفارش می داد و در پارچه مخصوصی که برای این امر اختصاص داده بودند، می گذاشتند. اکثراً مصایی را که از آب تهیه می شد ترجیح می دادند. برخی تخم مرغ به مراکز مصاپزی می دادند و مصا تخم مرغی هم تهیه می کردند.
مغازه آجیل فروشی کوشکی از بیست روز قبل از موعد، آجیل موعدی ارائه می کرد. مغازه دیگری مواد لازم برای تهیه حلق از جمله: دارچین، زنجبیل و ... را عرضه می نمود. میوه فروشی معروف ملاحییم مایحتاج پسح همکیشان را تهیه می کرد.
سفید کردن ظروف مسی از رسوم دیگر بود. خانم ها قبل از موعد پسح ظروف مسی را به مسگران می دادند تا آن ها را سفید کنند. سپس چند خانواده در کنار هم آن ها را هگعالا می کردند.
معمولاً هر خانواده ای حلق خود را درست می کرد و گاهی کسی که حلق خوب درست می کرد، آن را برای دیگران هم تهیه می کرد.
پاک کردن منزل از حامص بخشی دیگر از وظایف خانواده ها بود.
در خانه های قدیمی محله عودلاجان، در اطراف حیاط چندین اتاق بود که هر کس در یک اتاق ساکن بود. معمولاً در شب های اول و دوم موعد پسح همسایه ها و اقوام در بزرگ ترین اتاق جمع می شدند. برای صاحب خانه بسیار مهم بود که جمعیت زیادی بر سر سفره جمع شوند. در سر سفره جام آب انگور را می گرفتند و براخای هگفن (قیدوش) گفته و همه خانواده با هم قَدِش اورحَص را با آواز می خواندند. معمولاً بزرگ خانواده اولین براخا را خوانده، سپس بقیه مردان خانواده های دیگر، سایر براخاها را می خواندند. افیقومن را میهمان ها مخفی می کردند و کسی که پیدا می کرد جایزه می گرفت.
"دینو" به معنی (ما را کافی بود) از مراسم مهم دو شب موعد پسح بود و با پیازچه همه به پشت هم می زدند. دینو نمادی از شلاق زدن یهودیان توسط مصریان است. در شب موعد سعی بر آن بود که مراسم شاد و خوبی برای کودکان برگزار شود. در روز اول موعد به دیدار کسی می رفتند که عزیزی را از دست داده و در روز دوم به دیدار بزرگان می رفتند. دید و بازدید از رسوم این موعد بود.
تهرانی های محله عودلاجان شب های موعد چلوآبگوشت می خوردند.

سال باغ (روز بعد از پسح) یهودیان در باغ معینیه که در نزدیکی خیابان گرگان واقع بود دور هم جمع می شدند.
میرزا رضای کرمانی، قاتل ناصرالدین شاه در اعترافات خود به حضور جمعی از یهودیان در روز سال باغ در معینیه اشاره می کند." به قصد قتل ناصرالدین شاه او را تعقیب کردم. وارد باغ معینیه شدم فرصت خوبی برای قتل او بود. ولی از این کار خودداری کردم، زیرا یهودیان در آن روز موسوم به سال باغ در آن جت جمع شده بودند. اگر ناصرالدین شاه را به قتل می رساندم، یهودیان متهم به قتل می شدند."

برگرفته از یادداشت های هارون یایشایی
 

 



ل
 

 مجموعه های سایت 7DORIM
تصاویر Visions
انطباق لحظه ها Calendar
تاریخ و فرهنگ  Culture
باع بهشت GanEden
درباره ما About Us
تماس با ما Contact Us
پاناروما ( سراسرنما) Panaroma

 

زیر مجموعه های
 تاریخ و فرهنگ
:
ARTICLE  مقالات
MOADIM  مناسبتها
PUBLICATIONS   کتب منتشر شده
LINKS  دیگر سایتها

Colloquial  گویشهای اصیل  
 

صفحه اول     صفحه مرجع  



در
FaceBook با 7Dorim

ارتباط برقرار کنید

        زیر مجموعه های بخش  تصاویر:

تاریخ سازان

تاریخ به روایت تصویر

 چهره های ماندگار

 مشاهیر یهود

نماینده های یهودیان در مجلس:
عزیزاله سیمانی
سید عبدالله بهبهانی
دکتر لقمان نهورایی
شموئل حییم
مراد اریّه
جمشید کشفی
دکتر موسی برال
لطف الله حی
یوسف کهن
خسرو ناقی
دکتر منوچهر نیکروز
دکتر کورس کیوانی
دكتر منوچهر الياسي
موريس معتمد
دکتر سيامك مره صدق


روسا ی انجمن کلیمیان :
حبیب الله القانیان
موسی آزادگان
مهندس عزیز دانش راد
دكتر منوچهر الياسي
هارون یشایایی
دکتر رحمت ا... رفيع
همایون سامیح

خیراندیشان و مسولین جامعه:
حاج یشوعا یحزقل یادگار
آقایقوتیئل
نورالله گبائی
یوسف پیروزیان
اسحق کهن صدق
مسعود هارونیان
دکتر حشمت الله کرمانشاهچی
عبدالرحیم اعتصامی
جهانگیر بنایان
مهدی حریری طلوع
لقمان میکاییل
فرنگيس حسيديم
گاد نعيم
آقا جان شادی
استاد عزیز معمار
اسکندر میکاییل
ابراهیم موره
منوچهر کاشانیان
منصور پور اتحاد
منوچهر کوهن
 

شخصیتهای مذهبی:
ملا اورشرگا
حاخام یوسف حئیم اورشرگا
حاخام یدیدیا شوفط
حاخام اوریل داویدی
حاخام یوسف حئیم همدانی کهن
حاخام نتن الی
حاخام موسي زرگري
ملا مراد آقا لر
حاخام یونس حمامی لاله زار
یدیدیا آذر احیان
اسحق بعلنث
ملا یوسف دیلمانی
حاخام یعقوب نگاری
ربای الیاهو بن حئیم
رحمان دلرحیم
پروانه صراف

اساتید فرهنگی:
ابراهیم سعیدیان
همایون ابراهیمی
دکتر منوچهر صیونیت
بقراط صفائی
الیاس اسحاقیان
شعبان شهری
امیر کهن
ناهید پیرنظر
اسحق فرهمند پور
جهانگیر صداقت فر
الهام یعقوبیان
فرشید دلشاد
منوچهر امیدوار
موسی میکاییل
شیرین دخت دقیقیان

اساتید هنری:
منوچهر طبری
سیما عمید
کوروش سلیمانی
سلیمان ساسون
امین امینی
ابراهیم تربتی
مژده روفه
ناصر نظـریان
منوچهر بی بی یان

گوناگون:
پشت صحنه
منطقه دوازده
کوچه هفت کنیسا
اتوبوس خط 8
خانه ای در محله
بدل ناصرالدین شاه
راهیان هیمالیا
فرشتگان گمنام


یهودیان دیگر شهر ها:
تهران
شیراز
اصفهان
کرمان
کاشان
مشهد
رفسنجان
بوشهر
اردستان
یزد
کرمانشاه
سنندج
بروجرد
گلپایگان
ارومیه
همدان
بابُل

 

اماکن عمومی:
محله عودلاجان
بیمارستان دکتر سپیر
حمام کشوریه
سرای سالمندان یهود
مصاپزی
بهشتیه خاوران


زیارتگاه ها:
حبقوق نبي
دانیال نبی
استر و مردخای
محوطه ی پیربکران و یادبود ها
سارا بت آشر
ملا ماری
اورشرگا
موشه هلوی
گیلیارد-دماوند

کنیساها:
ابریشمی
یوسف آباد
باغ صبا
حییم
پسیان
دانیال - لهستانی ها
گرگان
عزرا یعقوب
دروازه دولت
اتفاق
سیدخندان
زرگریان
رفیع نیا
خراسانی ها
عبدالله زاده
راه دانش
پل چوبی
عزیز خان
اتحاد - ژاله
لویان
کهن
ملا حنینا
حکیم آشر
سرای سالمندان
هارامبام
کوروش
گیشا
نصرت
اورشرگا
فخرآباد
طرشت

میقوه ها:
ابریشمی
ابریشمی - مردانه
دروازه دولت
باغ صبا
یوسف آباد


سازمان های فرهنگی اجتماعی:
انجمن کلیمیان تهران
انجمن خراسانی ها
خانه جوانان یهود تهران
سازمان بانوان یهود ایران
سازمان بانوان هاتف
مرکز پژوهش و مطالعات

مدارس کلیمی:
آلیانس (اتحاد) -ژاله
گرگان گنج دانش
اتقاق
مدرسه نور صداقت
مراکز فرهنگی و مذهبی کلیمیان در جهان
سازمان پاراس
کنیسای پاراس

تصاویر خاطره انگیز:
عکسهای خاطره انگیز تهران
عکسهای خاطره انگیز شیراز
عکسهای خاطره انگیز  کاشان
عکسهای خاطره انگیز اصفهان
عکسهای خاطره انگیز مشهد
عکسهای خاطره انگیز همدان
عکسهای خاطره انگیز خانوادگی

 

مجموعه تصاویر در حال گسترش می باشد.